Ver onder de spiegel

De radio staat aan en ik hoor: “Soms zijn de zee en ik alleen”. Ik houd van dat nummer en heb het al zo vaak gehoord. Zo vaak meegezongen. Maar dan ineens komt de tekst hard binnen. Ik val stil. “Wie neemt mij mee, wie durft te beginnen, wie laat mij zien hoe mooi een mens kan zijn van binnen”

We zijn inderdaad net zo als de zee. Dat we ver onder de spiegel willen gaan. Op zoek naar daar waar alle liefde zit. Maar we zijn ook zo verrekte bang om het toe te staan. We leven vluchtig, bang van het leven en bang van ons zelf. “Wat kan er gebeuren?” vroeg zij mij een paar maanden geleden. “Wat kan er gebeuren als je de controle los laat”. Mijn ogen keken haar paniekerig aan. “Alles” spookte het door mijn hoofd. “Van alles zou er gebeuren” maar ik zei niks. Ik staarde in het niets, in de leegte en dacht na. Wat kon er gebeuren. “Zou de wereld vergaan?” vroeg ze en traag schudde mijn hoofd. “Nee dat niet”. “Wat wel?” vroeg ze verder en spoorde me aan. Ik kon niets bedenken. Wat voor ergs zou er kunnen gebeuren? Niets, er zou niets gebeuren. Even later liet ze me een briefje met het woord “controle” erop ritueel verbranden. Of het echt gewerkt heeft betwijfel ik.

Durf ik het? Te leven. Echt te leven. Doe ik het? Soms denk ik van wel. Soms denken andere van wel. “Jij bent jezelf” zei hij ooit. Hij was dat inderdaad niet. Hoe hij echt is, ben ik nooit achter gekomen. Ik weet het niet. Hij zelf ook niet meer, denk ik. Hij kopieerde zijn gedrag en was van iedereen een beetje. “Jij durft je eigen mening te hebben” zei een ander. Maar ik weet het niet zo zeker. Ja ik ben wel echt en een eigen mening heb ik ook. Maar diep van binnen ben ik ook een klein bang meisje. Een klein meisje dat het zo graag goed wil doen maar dat de lat zo hoog legt dat ze er niet bij kan, zelfs niet als ze op haar tenen gaat staan.

Vorige week kocht ik schoenen. Schoenen met enorme hakken. Dunne spitse hakken. “Dan duurt het wel langer voor je er bent” was de reactie. Maar dat is maar hoe je het bekijkt. De lat ligt misschien wel hoog, maar ineens ben ik een stapje dichterbij. Mijn armen reiken hoger. Op hakken ben ik ineens dichterbij. Wankel sta ik op mijn hakken. Ik kijk naar de glimmende diepzwarte kleur. Durf ik hoger te reiken dan dat ik tot nu toe deed? Ze zijn wankel maar geven me lef. Die schoenen met hoge hakken.

“Soms zijn de zee en ik alleen” zingt Trijntje. “En is zij net als iedereen. Als ik onder haar golven wil, dan laat ze mij er niet doorheen. Dat is de zee”. ”Ik ben de zee” denk ik. En ik blokkeer mijn eigen golven. Ik laat mezelf niet onder de spiegel gaan. Bang om te verzuipen. Dan neem ik mijn besluit. Ik trek mijn hakken aan. Vandaag reik ik hoger. De controle gooi ik even opzij. Niet al te ver weg want je weet maar nooit. Dan luister ik verder naar Trijntje “Wie neemt me mee. Wie durft te beginnen. Wie laat mij zien hoe mooi een mens kan zijn van binnen. Wie leidt de weg. Wie durft te voelen. Wie draagt het licht, wie heeft ’t zicht. Wie neemt mij mee?” en ik mijmer weg.

Eenzame vrouw

“Het is maar een gewone dag hoor” zegt ze “je moet er niet meer van maken dan ’t is”. Dan staat ze op om de theepot te pakken en in te schenken als teken dat het onderwerp afgedaan is. Het voelt niet goed, niet uitgesproken maar de deur is dicht. Kerst is maar een gewone dag. Een ingang om verder te praten is er niet meer.

Ze praat veel maar niet over wat ze zelf denkt of voelt. Zo is ze niet opgevoed. Haar vader was hard in zijn opvoeding en veel keuzes had ze niet. Ze moest naaister worden en als ze dat niet wilde moest me maar naar de sigarenfabriek. Ze was enig kind en meer dan dat ze thuis was, was ze in het huis bij haar oma die een groot gezin draaiende hield. Haar ooms en tantes waren als broers en zussen en haar oma noemde ze moeder. Leren praten over haar gevoel heeft ze nooit geleerd en dus stopt ze dat maar weg. Praten doet ze over anderen, over wat die meemaken. Soms zegt ze hard en wat ze ergens van vindt maar je weet nooit of het wel echt haar mening is of eigenlijk die van een ander.

Vragen hoe het met je gaat doet ze niet, tenminste niet aan jou zelf. Hooguit via via. Als je ziek bent of het moeilijk hebt, is dat moeilijk voor haar en dus praat ze er maar niet over.  Het is altijd druk bij haar. Velen komen en gaan. Voor vreemden heeft ze altijd een luisterend oor. Dat is makkelijker, dan hoef je niet bij je eigen gevoel te komen. Dat raakt je niet. Als ik een paar weken later vraag wat ze met oud en nieuw doet krijg een soort gelijk antwoord. “Oh dat dat zie ik nog wel, misschien ga ik wel gewoon vroeg naar bed”. Uitnodigingen wimpelt ze keer op keer af en dus vraag ik het niet meer. Ze heeft de deur gesloten, niet eens op een kier. De deur is dicht al jaren en ze is niet bereikbaar. Ze is een vrouw met veel mensen om zich heen maar diep van binnen is ze waarschijnlijk heel eenzaam. Ze heeft veel meegemaakt en veel verloren. Ook daar praat ze niet over. Alsof het niet bestaat.

Haar vader was jager en ooit aten ze in de oorlog hazenpeper met kerst. Tenminste dat dacht ze. Ze heeft de volgende dag nog heeft ze gezegd dat ze de hazenpeper lekkerder vond dan het stukje konijn dat op haar bord lag. Later hoorde ze dat ze die eerste dag kat gegeten had. Over haar angst en afkeer van katten is ze nooit meer heen gekomen.

Ik ken haar goed en eigenlijk ook niet. Begrijp haar niet, nog steeds niet. We hebben veel dingen samen gedaan. Ik heb vaak, heel vaak, te vaak geprobeerd om de dingen te doen die ze leuk zou vinden. Maar eigenlijk weet je nooit of ze het echt leuk vind. Ze is een weegschaal en blijft wikken en wegen en waait met alle winden mee. Toch is ze ook een sterke vrouw en misschien is dat wel wat haar leven zo moeilijk maakt. Sterk zijn overheerst, haar gevoel komt niet aan bod. Ik heb haar weinig zien huilen. Schouders eronder en kom op. “Is ze eigenlijk niet gewoon heel eenzaam?” vroeg laatst iemand mij. En ja dat is precies wat het is. In haar hart is ze zo eenzaam maar toegeven zal ze dat nooit.

Vandaag is het eerste kerstdag. Als ik uit praktische overwegingen toch maar even de was op aan het hangen ben, denk ik aan haar woorden van een paar jaar geleden: “Het is maar een gewone dag hoor”. Eenmaal beneden zet ik koffie en doe de broodjes in de oven. Ik wandel met de hond en denk aan haar. Weer thuis pak ik de telefoon. Ik hoor haar stem en met moeite bedwing ik mijn tranen. Dan haal ik adem en zeg: “Fijne kerst mam”.

 

De wereld van de schone schijn

Ik lees ze ook. Bijna elke dag. Ik doe er zelfs zelf aan mee. De berichten op Facebook, twitter en andere media. Verhalen van bekende en onbekende mensen. Onbekende die bijna bekenden zijn geworden, je lijkt te kennen omdat je zoveel van ze leest. Maar wat betekenen ze nu eigenlijk, die berichten. Ik noem ze “De wereld van de schone schijn”. Want wat lees ik nu echt? Als ik nadenk besef ik des te meer dat het allemaal niets zegt. De berichten van verdriet of pijn of van zoveel stralend geluk; de uiterlijke schijn. Oké, de enkeling daar gelaten die welgemeend een ander een hart onder de riem steekt.  En die het dan nog eens echt meent ook. Dat is mooi. Want eerlijk is eerlijk, die zijn er ook. Een klein handje vol. Maar voor de rest…. Dezelfde mensen vervelen je dagelijks met hun klaagzang over hoe zwaar het leven is. Per dag zie je de reacties minderen. Want niemand zit te wachten op steeds hetzelfde verdriet. Maar te vrolijk is ook niet goed. Daar wacht al helemaal niemand op, zo lijkt het. De mensheid wil toch graag dat het de ander net wat slechter vergaat. Dan lijkt het eigen leven namelijk zo slecht nog niet. En is je leven even niet zoals je wil, dan creëer je mooie berichten voor de buitenwereld. Het meest trieste is, dat een aantal er zelf nog in gelooft ook.

Wat er echt gebeurd, dat lees je niet. Echte gevoelens lees je hooguit als je een beetje tussen de regels door kunt lezen. Prille relaties houden hun geluk angstvallig verborgen. Genieten van elkaar met verschillende redenen hun geluk niet op het internet te delen. De een wil met rust gelaten worden alleen maar tijd voor elkaar, de buitenwereld is vergeten. De ander wacht liever even af of deze prille liefde stand zal houden, want op veroordelingen zit men niet te wachten. En weer een ander kan niets delen omdat er nog een ex in het spel is waardoor men voorzichtig om dient te gaan met een ieders gevoel.  Het echte verdriet lees je ook niet. Dat blijft in de mens. Komt zelden naar buiten en dan liever anoniem. Verdriet, echt verdriet is te zwaar om zomaar op een Facebook te delen. De enkeling daargelaten dan. En daar heeft iedereen dan weer een mening over.

Vandaag lees ik over een man en een vrouw. Ik weet dat ze problemen hebben, ken ze van vrij dichtbij. Het gaat niet goed, dat zie je aan hem en ook aan haar. Ooit kregen ze een relatie maar dat liep fout. Later bleek dat ze elkaar niet konden missen en kwamen ze weer bij elkaar. Ze gingen noodgedwongen samenwonen. Te vroeg zo bleek en dus zocht zij een andere woning. De liefde bleef. Het kruipt waar het niet gaan kan. Samen gingen ze op zoek naar een woning. Gezamenlijk, dat zou het oplossen. Want eerlijk is eerlijk, daar waar een man makkelijk bij een vrouw in huis zijn intrek neemt, is dat voor een vrouw die bij de man gaat wonen toch net even anders. Mannen komen van mars en vrouwen van Venus. Ik geloof er in. En omdat de cupido’s steeds maar tussen mars en venus heen en weer moesten vliegen, is besloten deze twee wezens samen op aarde te planten. Makkelijker voor de cupido’s maar wel een wereld vol verwarring. Dat de cupido’s daardoor tijd overhielden en er dus niets anders op zat dan er boze duiveltjes bij te plaatsen die menig relaties stuk maakten, is op zich een beetje jammer maar de realistische oplossing van het geheel. De cupido’s hebben hun handen weer vol aan nieuwe samengestelde relaties en ook voor de duiveltjes blijkt er werk genoeg in deze tijd van recessie.

Maar goed, terug naar de man en de vrouw van het verhaal. Ze vonden hun huis, hun liefdesnestje en streken neer. Eerst samen, maar in de weekenden waren daar ook haar dochter, af en toe zijn kinderen. Daarna kwam er een bij hen wonen en kwam af ten toe haar dochter uit weer een andere relatie erbij.  Het leek rozengeur en maneschijn en  als je “de schone schijn” mocht geloven liep het leven perfect. Maar af en toe als ik hem aankeek, zag ik de zorgen op zijn gezicht. En zij, zij reageerde soms geprikkeld, niet zoals voorheen. Tot een tijd geleden het bericht kwam dat ze apart zouden gaan wonen. De relatie was niet over maar het bleek te zwaar. De lasten van het verleden speelden hen parten. Latten zou het worden. Dat dit druk op de relatie zet hoef ik natuurlijk niet uit te leggen.  De dozen stonden al in huis opgestapeld. Als stilleven van het genomen besluit. Wachtend op een huis om heen te gaan. En zo kwam het bericht dat het over was. Uit, over en uit, uitelkaar, nog voor zij verhuisd was, nog voor ze aan het latten hadden kunnen ruiken. Een paar dagen later besloten ze het toch weer te proberen. Op “de schone schijn” verscheen niets van dat alles. Behalve het feit dat ze hun houten huwelijk vierden, behalve dan het feit dat ze nooit getrouwd waren. Ondertussen heeft hij in zijn vakantie hard gewerkt aan haar nieuwe huis.  In de media verschijnen alleen de berichten hoe gezellig ze het hebben in het weekend. Dat hij daarvoor het weekend met zijn kinderen maar “even een weekendje vooruitschuift” staat er jammerlijk genoeg weer niet bij. Ik kan het niet helpen dat ik me afvraag of het nu goed gaat of dat zij in het stadium verkeren van niet de buitenwereld maar zich zelf voor de gek houden. En hoop van harte dat ik het mis heb.

Tegelijk weet ik van een andere relatie, een nieuwe relatie. Heel pril maar erg gelukkig met elkaar. Ook deze vind ik niet terug op de wereld van de “schone schijn”. Simpel weg omdat zij hun geluk nog niet kunnen delen met de buitenwereld. Als je ze aan kijkt, straalt het geluk van hun gezichten. Maar beide dragen het verleden met zich mee. Per dag komen er wat bekenden bij die horen over hun nieuwe geluk. Maar op internet zou je bijna denken dat ze elkaar niet kennen.

Facebook, twitter, hyves, foursquare etc. We weten zoveel van elkaar en ondertussen waarschijnlijk minder dan ooit.